Ekrandan sahneye: Evlilikten Sahneler
Paylaş

Yakın zamanda HBO uyarlamasıyla yeniden gündeme gelen, Ingmar Bergman imzalı 1973 tarihli mini dizi Scenes from a Marriage (Scener ur ett äktenskap); bu kez Versus Tiyatro & Zorlu PSM ortak yapımı Evlilikten Sahneler ile sahnede. Çevirisini Ece Dizdar’ın, uyarlama ve yönetmenliğini Kayhan Berkin’in üstlendiği; oyuncu kadrosunda ise Ece Dizdar, Öner Erkan, Kayhan Berkin, Pınar Göktaş ve Naz Buhşem’in yer aldığı oyun, geçtiğimiz ekim ayından bu yana sahneleniyor.

2014’ten beri üretimlerini sürdüren Versus Tiyatro’nun, klasik metinleri çağdaş yorumlarla sahneleme önceliğini bu kez Scenes from a Marriage’a (Scener ur ett äktenskap) tanıdığı, iki perde ve iki saati aşkın süresiyle Evlilikten Sahneler; Bergman’ın 70’ler İsveç’inde geçen metnini günümüze çağırıyor. Üzerlerine biçilen toplumsal normları layığıyla performe eden boşanma avukatı Marianne (Ece Dizdar) ile üniversite hocası Johan’ın (Öner Erkan) mutlu evliliklerinin 10. yıl dönümünü arkadaşlarıyla kutlamalarıyla başlayan oyun; her şeyinin titizlikle belirlendiği hayatlarının gündelik rutininde, evliliklerinde yaşadıkları sorunları bir noktada çözüme kavuşturamaz hâle gelen çift üzerinden, “İki insan bir ömür bir arada yaşayabilir mi?”, “Aile nedir?”, “Şefkat nedir?”, “Aşk nedir, ne değildir?” gibi sorularla; sevgi, nefret, arzu, tekeşlilik, iletişimsizlik ve bağımsızlık gibi kavramları merkezine alıyor. 

Bergman’ın aslında film senaryosu olarak yazdığı metni kırpıp biçerek, kendi versiyonlarını çıkardıklarını söyleyen Dizdar; 1973 yapımı Scenes from a Marriage’ın 6 bölümlük yapısına sadık kaldıklarını fakat son bölümü dışarıda bırakmayı tercih ettiklerini söylemişti. Bu bölümlere ayrılmış yapıyı, tanıklık ettiğimiz evliliğin dağılma sürecine paralel olarak dokuyan anlatı; HBO yapımı Scenes from a Marriage’da da korunmuş fakat yine Bergman’ın versiyonundan farklı olarak 5 bölümden oluşmuştu.

Ekran uyarlamalarıyla bildiğimiz bir metni sahnede izlemek birtakım biçimsel farklılıkları beraberinde getirse de Bergman’ın bir oda tiyatrosunu anımsatan -az oyuncuyla kapalı mekânlarda geçen- yapısıyla ekrana taşıdığı diyaloglara, sahnede tanıklık etmenin daha nefes alan, kanlı canlı bir evrene kapı araladığını söylemek mümkün.

Evlilikten Sahneler’in ekran macerasına bir bakış
Scenes from a Marriage (Scener ur ett äktenskap, 1974)

-Ingmar Bergman, evlilik üzerine bir araştırma diyebileceğimiz senaryosunu ilk başta Ayrılıktan Sahneler adıyla kaleme alsa da sonrasında Scenes from a Marriage yani Evlilikten Sahneler olarak değiştirmişti. 
- Hem senaryosunda hem de yönetmenliğinde Bergman imzasını taşıyan Scenes from a Marriage 1973’te 6 bölümlük bir mini dizi olarak ekran macerasına başlamıştı.
- Sonrasında yapımcıların talebiyle 1974’te Bergman’ın 3 saatlik bir film şeklinde kurguladığı versiyonu, o dönemde boşanmaların artmasında önemli etkisi olmuştu.
- Yönetmenin kişisel deneyimlerine, özellikle de uzunca bir süre ilişki yaşadığı, 5 yıl kadar evli kaldığı oyuncu Liv Ullmann’la beraberliklerine dayanan dizinin başrolleri Liv Ullmann ile Erland Josephson’a emanet e dilmişti.
- Bergman, hayatını kaybetmeden çektiği son film Saraband’da (2003) aynı oyuncu kadrosuyla çiftin yıllar sonraki hâline son bir bakış atmış ve hikâyeyi noktalamıştı.
Scenes from a Marriage (2021)
- HBO, Bergman’ın filmografisinin eskimez yapıtını geçtiğimiz eylülde modern uyarlamasıyla yeniden gündeme getirdi. 
- Başrolleri Jessica Chastain ve Oscar Isaac paylaştığı yapım birer saatlik 5 bölümden oluşan Scenes from a Marriage’ın heyecanlandıran unsurlarından biri, iki oyuncunun daha önce birlikte çalıştıkları işlerde tutan kimyaları ise; diğeri şüphesiz yaratıcısının The Affair, In Treatment dizilerinden tanıdığımız Hagai Levi olması.
- HBO uyarlamasının kıymetli yanlarından biri de karakterlerin rollerini orijinal metinden farklı olarak ele alması. Çocuğuyla iletişim kur(a)mayan, bir başkasına gitmek isteyen, ekonomik sıkıntıları olmayan kişi bu kez erkek karakter değil. Bu tercihiyle yapımın klasik metnini bugüne çağırırken bir nebze de olsa başkalığa kapı araladığını söylemek mümkün. 

Evlilikten Sahneler, sezon boyunca Zorlu PSM'de %100 Studio sahnesinde olacak. Tarihler ve biletler için zorlupsm.com 

Yazı: Yağmur Ruken Kahraman (Bant Mag.)