Bilinmeyenler ve satır başlarıyla: 10 maddelik Mariza sözlüğü
Paylaş

Portekiz geleneksel müziği fadonun küresel müzik sahnesindeki en nitelikli temsilcilerinden Mariza, hisli vokal performansıyla 19 Aralık Pazar akşamı Zorlu PSM’de sahne alacak. Yaklaşan konserden ilhamla, müzisyeni daha iyi tanımanıza yardımcı olacak 10 maddelik bir sözlük hazırladık.

Amália Rodrigues 
50’ler ve 60’lar boyunca yaptığı turnelerle fado müziğinin dünyaca tanınmasını sağlayan Rainha do Fado (Fado'nun Kraliçesi) lakaplı, Lizbonlu şarkıcı. 1999’da hayatını kaybeden Rodrigues’i anmak için organize edilen bir televizyon yayınında söylediği şarkılarla dikkatleri üstüne çeken Mariza, aynı yıl Amália Rodrigues Vakfı tarafından “Fado’nun Sesi” unvanına layık görüldü. Müzisyen, Rodrigues’in doğumunun 100. yılına denk gelen 2020’de, en büyük ilham kaynaklarından biri olan fado efsanesini onurlandırmak üzere Sings Amália albümünü yayımladı.

Düetler
20 yıllık kariyerine belki yüzlerce ortak üretim sığdırdı Mariza. 2004 Atina Olimpiyatları için “A Thousand Years” şarkısını Sting ile birlikte seslendirdi. Bir Portekiz havayolu şirketinin reklam kampanyası için Brezilyalı şarkıcı Roberta de Sá ve Angolalı şarkıcı Paulo Flores ile güçlerini birleştirdikleri “Arms Wide Open”ı kaydettiler. 2018’de, Lizbon’da düzenlenen Eurovision Şarkı Yarışması’nın büyük finalinin açılışında, Ana Moura ile “Barco Negro” şarkısında düet yaptı. Live 8 konserlerinde Peter Gabriel, Youssou N’Dour gibi isimlerle Cornwall’da sahne aldı.

Ekran
2013’te, BBC 4’un farklı müzik kültürlerini bir araya getiren, How to be a World Music Star: Buena Vista Bhundu Boys and Beyond adlı belgesel serisinde yer aldı Mariza. Leonel Vieira’nın rejisini üstlendiği, 2017 yapımı Alguém Como Eu filminde kendisinden çok da uzaklara gitmeden bir fadistayı canlandırdı. Orphan Black dizisinin soundtrack’ine katkıda bulundu.

Fado 
Balıkçı, kâşif ya da denizci olan sevgililerini, eşlerini denize uğurlayan ve geri dönmelerini bekleyen 19. yüzyıl Portekiz kadınlarının hayal kırıklığı üzerine, denize karşı yaktıkları ağıtlardan türeyen geleneksel halk müziği türü. Mariza’nın, caz ve pop şarkıları söyleyerek başlayan müzikal yolculuğu, 2002’de yayımladığı, tüm zamanların en çok satan fado albümü olan Fado em Mim’in ardından çoğunlukla geleneksel fado sularında seyretti. 

Mozambik 
Mariza, anne tarafından bir Afrika ülkesi olan Mozambik’e dayanan kökeninin müziğine olan etkisini şöyle anlatıyor: “Küçükken müzik demek benim için Fado demekti. Profesyonel şarkı söylemeye başladıktan sonra farkına vardım ki ilk albümümden bu yana, özellikle perküsyonlara baktığımda Afrika köklerimi müziğime yansıtmışım. Bence tüm kültürlerin müzikleri derinlere indiğimizde birbiri ile etkileşim içinde.” Müzisyenin hit şarkılarından biri olan “Transparente”, Afrikalı büyükannesine bir saygı duruşu niteliğinde.

Ödüller 
Mariza, üç defa üst üste BBC’nin verdiği Avrupa’nın En İyi Sanatçısı Ödülü’ne uzandı. Grammy’lere aday gösterilen ilk Portekizli sanatçı olan Mariza, Terra albümüyle En İyi Folk Müzik ve En İyi Prodüktör dallarında Latin Grammy’lerinin sahibi oldu. MIDEM, Emma Gala, Womex gibilerinden topladığı daha nice ödüllleri var.

Portekiz 
Üç yaşında ailesiyle birlikte Portekiz’e taşınan müzisyen, ülkesinin işçi sınıfından çıkan bir müziği yıllardır dünyaya taşıyor. Portekiz devleti tarafından, Portekiz kültürünü yurt dışında en iyi temsil eden sanatçı seçildi. Mariza, 2002 FIFA Dünya Futbol Kupası'nda ev sahibi takım Güney Kore ile Portekiz’i karşı karşıya getiren maçta da Portekiz milli marşını söyledi. 

Sahne 
Mariza, uzun kariyeri boyunca, Carnegie Hall ve Sydney Opera House'dan Walt Disney Konser Salonu'na kadar dünyanın en büyük sahnelerinden kimilerini, yıldız mimar Frank Gehry tarafından özel olarak tasarlanmış bir dekorla süsledi.

Taverna 
Fadoya olan merakının en büyük kaynaklarından biri olan yer hakkında şunları söylüyor müzisyen: “Annemle babamın tavernası, bir tepenin arkasında, bir şatonun yakınındaki küçük bir sokaktaydı. Çocukken gizlice merdivenlerin tepesine çıkar ve eski ezgileri söyleyen fadistaları dinlerdim. Hiç yatağa gitmek istemedim. Fado, duygularınızı yakalayan bir müzik türüdür.”

Üslup 
Mariza'nın türü ele alışı, 20. yüzyılın büyük fadistalarının izini takip etmekle beraber kendine has, çağdaş bir yorum da içeriyor. Zaman zaman İspanyol klasikleri, Cape Verde mornaları gibi fado dışında şarkılar da çalıyor. Caz, folk ve flamenko etkilerini ördüğü yorumları ya da kimi parçalarına yaptığı atipik düzenlemelerle dinleyenlerini şaşırtabiliyor. 
19 Aralık Pazar akşamı Zorlu PSM'deki Mariza konserinin biletleri ve detaylar için passo.com.tr'yi ziyaret edebilirsiniz. 

Yazı: İlayda Güler (Bant Mag.)