Küçük Deniz Kızı ve Marqius De Sade’ın ortak noktası ne olabilir?
Paylaş

Yazı: Gözde Tekay

Cevap: Doug Wright.

Modern tiyatronun en mütenevvi kariyerlerinden birine sahip olan Pulitzer ve Tony ödüllü yazar Doug Wright, bir kısmı müzikal olmak üzere 10’dan fazla oyuna imza attı.

Marquis de Sade’ın son yıllarını anlattığı “Quills”, Nazi Almanya’sında yaşayan Charlotte Von Mahlsdorf’un gerçek hikayesini kaleme aldığı “I Am My Own Wife” ve Disney’in popüler hikayesi “The Little Mermaid”in müzikal uyarlaması Wright’ın kariyerindeki çeşitliliğin altını çizmek için örnek olarak seçilebilecek işlerden sadece birkaçı...

1962 yılında Dallas’da doğan ve üniversite eğitimini Yale’de tamamlayan yazarın ilk oyunu “Interrogating the Nude” Marcel Duchamp’ın “Nude Descending a Staircase” eserinin etrafında şekillenen skandalı inceliyor.  Eugene O'Neill Theater Center’da sahnelenen oyun, fazla kışkırtıcı bulunduğu için yazarın dönemdaşları tarafından sert bir şekilde eleştiriliyor. “Interrogating the Nude”u yamyamlığı konu alan, serbest formda yazılmış “Nude with Watabanaland” (1995) takip ediyor. Wright, farklı yorumlar alan bu iki çarpıcı eseri yazmasındaki motivasyonunu muhafazakar bir şehirde eşcinsel olarak büyümenin ve yaşıtları tarafından zorbalığa uğramanın yarattığı öfke ile açıklıyor.

Yaptığı işleri tek bir motif ve tema etrafında toplamak imkansız da olsa, bu gençlik tramvaları Wright’ın çoğu eserine konu olan toplum dışına itilenlerin, yazarın kalbinde kapladığı yeri  bizlere göstermiş oluyor. “Aykırı insanlar her zaman ilgimi çekmiştir: kendi kültürel ortamlarında marjinalleşen insanlar, uygun olmadığında gerçeği söylemek zorunda hisseden insanlar...”

1995 yılında sahnelenen ve ismini geniş kitlelere duyuran “Quills” eserinde Wright, Marqius de Sade’ın Charenton Akıl Hastanesi’nde geçirdiği son yıllarını Sade ve kurum arasındaki irade savaşı üzerinden anlatıyor. Bu oyun için ilhamını eski bir flörtünün ona hediye ettiği Sade biyografisi ve 90’lı yılların politik ve kültürel savaşlarından aldığını belirtirken, yaratıcı özgürlük ve sansürü anlatmak için Sade’ın oldukça anlamlı bir özne olduğunun da altını çiziyor. Eleştirmenlerden tam not alan ve Wright’a Obie ödülü kazandıran eser, 2000 yılında başrollerinde Geoffrey Rush, Joaquin Phoenix, Michael Caine ve Kate Winslet’ın yer aldığı bir kadro ile filme adapte ediliyor.

Quills’in sahne ve beyazperde başarısına rağmen Doug Wright’ın en çok dikkat çeken eseri off-Brodway oyunu olarak başlayan, daha sonra Broadway’e taşınan ve yazara Pulitzer ve Tony de dahil olmak üzere tüm prestijli tiyatro ödüllerini kazandıran I Am My Own Wife oluyor. I Am My Own Wife, küçükken babasını öldüren; Nazi Almanyası ve Doğu Berlin’i yaşayan transseksüel Charlotte von Mahlsdorf'un hayatını inceliyor.

2007 yılında, tam da keskin ve kışkırtıcı ünü tiyatroseverlerin zihnine yerleşmişken Wright, Disney’in meşhur hikayesi “Küçük Deniz Kızı”nı bir Broadway müzikaline adapte etme görevini üstleniyor ve tabi bu işi de kendine yakışır bir şekilde ele alıyor. Prens Eric’i sadece yakışıklı bir prens olarak değil, özgür olmak isteyen ve kendini denizlere veren bir asi olarak yeniden yorumluyor. Hikayenin finalinde ise Ariel’ın kurtuluşunun orijinalinde olduğu gibi bir erkek figürü tarafından değil de, kendi iradesiyle gerçekleşmesini sağlıyor.

Bir arkadaşı özgeçmişindeki çeşitliliği sorulduğunda Wright hem“Küçük Deniz Kızı” ve hem de “I Am My Own Wife” eserlerinde ana karakterlerin mutlu olmak için belden aşağısını değiştirmek istediğinin altını çiziyor ve ekliyor “Deniz kestanesi ve Sade’ın Disney’in kabul etmek istediğinden daha fazla ortak özelliği var”...

 

Doug Wright’ın dehasına tanık olmak isteyenlerin 16 Kasım’da Zorlu PSM’de sahnelenecek “Quills – Tüy Kalemler” oyununu kaçırmamasını öneririm. Erdal Beşikçioğlu tarafından yönetilen ve Tatbikat Sahnesi tarafından sahneye konulanan oyunun başrolünde yine Erdal Beşikçioğlu yer alıyor. Sahnede kendisine Saygın Soysal-Melih Efeçınar, Gökhan Soylu - Kıvanç Kürkcü, Selin Tekman, Nihan İnan, Hatice Zeliha Kökcek, Fatih Özkaya, Emre Pekşen, Sena Kelahmet, Diren Yurtsever ve Tugay Keşt eşlik ediyor.